Parafia Matki Boskiej Anielskiej

Nazwa własna: Kościół Najświętszej Maryi Panny Anielskiej

Miejscowość: Chicago

Stan: Illinois

Dystrykt: Cook County

Saint Mary of the Angels Church

1850 North Hermitage Avenue

Chicago, Illinois 60622

Tel. 773 278 2644

www.sma-church.org

 

Diecezja: Chicago

Rodzaj świątyni: kościół parafialny

Obrządek: rzymsko-katolicki

Wezwanie:

Najświętszej Maryi Panny Anielskiej

Autor projektu architektonicznego:

Henry Worthmann & J. G. Steinbach

Data erygowania: 1899 r.

Fundator:

parafianie i inni ofiarodawcy

_5653547
_5653321
_5653414

Fotografie i opisy

_5653336
Architektura
_5653671
Epitafia i tablice pamiątkowe
_5653218 (Kopiowanie)
Sprzęt
_5653610
Wnętrza
_5653203
Wyposażenia
Matki Boskiej Anielskiej Chicago
Plan architektoniczny kościoła
_5653414
Układ prezbiterium
_5653321
Ołtarz
_5653573
Ambona
_5653415
Malowidła
_5653690
Rzeźby
_5653535
Witraże

Historia parafii:

Kościół Najświętszej Marii Panny Anielskiej, usytuowany w dzielnicy Bucktown w pobliżu parafii św. Stanisława Kostki i św. Jadwigi Śląskiej, to jeden z siedmiu polskich kościołów w chicagowskim „Polish Downtown”. Jego historia sięga końca XIX wieku, kiedy w wyniku przeludnienia parafii św. Stanisława Kostki, koniecznym stało się założenie nowej wspólnoty. W listopadzie 1898 r. jej proboszcz ks. Wincenty Barzyński CR podjął decyzję o kupnie 96 działek (za 60 tys. dolarów), w okolicy zamieszkałej wówczas przez dużą grupę Irlandczyków należących do parafii Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, założonej w 1866 r. przy Wabansa Ave i Paulina Street. Właściciel ziemi – p.  Swift, mieszkający w Nowym Jorku – zgodził się na jej sprzedaż, ale tylko w całości. Połowę zakupionego gruntu przeznaczono na założenie parafii, zaś pozostałą część sprzedano pod budowę domów mieszkalnych.

W lutym 1899 r. odbyło się zebranie przyszłych parafian, na którym wybrano komitet założycielski. Pierwszym proboszczem, mianowanym przez ks. Wincentego Barzyńskiego, został ks. Franciszek Gordon – wybitna postać wyróżniająca się spośród Zmartwychwstańców w Chicago ogromnym zaangażowaniem i aktywnością, redagował „Dziennik Chicagowski”, zajmował się kształceniem młodzieży w szkole średniej prowadzonej przez Zmartwychwstańców, założył także Macierz Polską – organizację bratniej pomocy.

W roku objęcia parafii zbudował okazały trzypoziomowy budynek, w którym mieściła się pierwsza świątynia, a także sale szkolne, audytorium, pomieszczenia dla towarzystw, mieszkania dla sióstr nauczycielek i księży. Kościół poświęcono 2 lutego 1900 r. W tym samym czasie zbudowano także dzwonnicę i zakupiono 3 dzwony. Od tego momentu zaczęła też funkcjonować szkoła. Prowadziły ją siostry Zmartwychwstanki, a na zajęcia zgłosiło się wówczas 435 uczniów.  W 1905 r. zbudowano dom dla sióstr. Plebania powstała w roku 1912. W tym samym roku rozpoczęto budowę obecnego kościoła.

Wojna, a co za tym idzie, trudności w pozyskiwaniu materiałów budowlanych spowodowały, że kościół poświęcono dopiero w 1920 r. W momencie założenia parafii  (1899 r.), należało do niej ok. 300 rodzin, po roku było ich już 506, po dziesięciu latach 1 200 (do szkoły uczęszczało wówczas 846 uczniów), a w 1918 r. liczba wiernych wzrosła do12 tys. W roku 1920 do rejestru były wpisane 1 623 rodziny, a do szkoły chodziło ok. 1 200 uczniów (grono pedagogiczne tworzyło 20 sióstr zmartwychwstanek). W latach 1920 – 1950 parafia przeżywała największy rozkwit.  

W 1921 roku do Chicago przybył słynny malarz Wojciech Kossak, który odwiedził parafię i namalował portret ks. Franciszka Gordona (obraz znajdował się w zakrystii kościoła, a potem w Gordon High School). W 1923 r. goszczono tu gen. Józefa Hallera. Ks. Proboszcz utrzymywał także kontakty z przedstawicielami cywilnych władz miasta, którzy brali udział w różnych uroczystościach parafialnych (na poświęceniu pierwszego kościoła w 1899 r. obecny był burmistrz Chicago Carter Harrison Junior).

W roku 1924 papież Pius XI odznaczył ks. Franciszka Gordona medalem „Pro Ecclesia et Pontifice” – jednym z wysokich odznaczeń Stolicy Apostolskiej.

W latach 30-tych XX wieku w parafii kwitło życie kulturalne. W audytorium szkolnym organizowano zabawy taneczne dla młodzieży. Dużym zainteresowaniem cieszyła się również kręgielnia usytuowana w dolnej części kościoła. Od 1946 r. zaczęto wydawać biuletyn „Bells of St. Mary”. Do 1950 roku w szkole nauczano języka polskiego. W roku 1953 zbudowano nowy klasztor dla sióstr nazaretanek, w tym czasie w parafii pracowało ok. 20 sióstr zakonnych.

Budowa Kennedy Expressway wyhamowała rozwój parafii, ponieważ zmusiła część wiernych do zmiany miejsca zamieszkania. Szkoła straciła wtedy ok. 1/3 uczniów. W 1958 r. zostali zatrudnieni pierwsi świeccy nauczyciele (świecka dyrektorka jest dopiero od 1987).   W 1980 r. pracowało jeszcze 8 sióstr, wówczas do szkoły uczęszczało ponad 300 dzieci. Ostatnia siostra Zmartwychwstanka –  s. Rose Mary Gira – nauczała do 2008 roku, odeszła na emeryturę w wieku 78 lat. W roku 2004 podjęto próbę wprowadzenia do zajęć szkolnych dodatkowych lekcji języka polskiego, jednak z powodu małej liczby dzieci pochodzenia polskiego, po dwóch latach zmagań, zaniechano realizacji tego projektu.

Na uwagę zasługuje również prężna i wieloaspektowa działalność społeczna, integrująca środowisko polonijne wokół parafii. Szczególnie lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte obfitowały w tego rodzaju inicjatywy. Duszpasterze organizowali różnorodne zajęcia dla młodzieży, prowadzili drużyny sportowe, założyli także młodzieżową organizację katolicką. W 1971 r. zorganizowano Bingo, by w ten sposób wspomóc materialnie szkołę.

Do lat 70-tych XX wieku udało się utrzymać polski charakter parafii, jednak z czasem uległo to zmianie. Okolice zaczęły zasiedlać rodziny hiszpańskojęzyczne (w 1978 r. zamknięto irlandzką parafię Zwiastowania Najświętszej Marii Panny). W roku 1980 z 1 100 rodzin tylko 70% stanowili Polacy (pozostałe 30% – Latynosi), a już osiem lat później prawie ich nie było, brakowało też funduszy na remont kościoła i pozostałych zabudowań. Wówczas władze archidiecezji postanowiły zlikwidować parafię. Decyzja ta wywołała liczne protesty wśród Polonii. Podjęto starania, by do tego nie dopuścić. Zorganizowano zbiórkę pieniędzy potrzebnych na wykonanie gruntownych remontów. Ofiarność Polaków była zadziwiająca, zebrano ponad milion dolarów. Niezwykła determinacja środowisk polonijnych, a także ogromne zaangażowanie w sprawę bpa Alfreda Abramowicza spowodowały, że w 1991 r. kościół został ponownie otworzony, a duszpasterstwo powierzono duchownym z Opus Dei. Obecnie w niedzielę odbywa się tu jedna Msza Święta w języku polskim, w której uczestniczy od 100 do 200 wiernych, przybyłych nawet z odległych przedmieść. W liturgii udało się zachować typowo polskie nabożeństwa, takie jak procesja rezurekcyjna czy procesja Bożego Ciała, podtrzymano też tradycję święcenia pokarmów. Do parafii należy ok. 1 600 rodzin, nadal istnieje szkoła parafialna, aktywnie działa także hiszpańskie duszpasterstwo.

Historia budowy:

Historia obecnego kościoła Matki Boskiej Anielskiej zaczęła się 5 sierpnia 1911 r. od zatwierdzenia, przez abpa Jamesa E. Quingley’a, planów jego budowy. 28 sierpnia budowniczy Franciszek Klajda rozpoczął kopanie fundamentów. W roku 1913 wykończono podziemną kondygnację – jej koszt opiewał na 26 tys. dolarów – a w 1914 powstały naziemne mury świątyni (na tę część inwestycji wydano 21 366, 00 dolarów). 2 sierpnia abp. James E. Quingley poświęcił kamień węgielny.

W 1915 r. powstała stalowa konstrukcja kopuły, której koszt wyniósł 28 tys. dolarów. Jednak z powodu wojny pojawiły się poważne trudności w zakupie niezbędnych materiałów budowlanych, co spowodowało znaczne opóźnienia w zakończeniu budowy. Dopiero w maju 1920 r. abp. Quingley poświęcił kościół i przekazał go wiernym. Jego wymiary są imponujące – 230 stóp długości na 125 szerokości, środkowa nawa wysoka na 105 stóp, wysokość w kopule 150 stóp, wysokość każdej wieży 70 stóp. Budynek jest ogniotrwały, zbudowany z kamienia, betonu, terakoty, stali, miedzi i ciemnobrunatnej cegły, z dwoma tysiącami miejsc siedzących. Koszt inwestycji wyniósł w sumie 400 tys. dolarów.

W momencie poświęcenia świątyni jej wnętrze prezentowało się dość skromnie, stopniowo zaczęto je doposażać. W 1921 r. pojawiły się dwa boczne ołtarze – Matki Bożej Częstochowskiej i Matki Bożej Różańcowej – ufundowane przez towarzystwa parafialne. W tym samym czasie zamontowano organy z W. Kimball Company (ich koszt to 23 750,00 dolarów). W roku 1922 zainstalowano w oknach witraże przedstawiające stacje Drogi Krzyżowej, wykonano prace adaptacyjne związane z montażem centralnego ogrzewania i zakupiono mikrofon na ambonę. W 1924 r. wierni ufundowali dwa ołtarze – Matki Bożej Anielskiej i św. Anny. Polichromię wykonał artysta John Mallin dopiero w 1948 r. Na zwieńczeniu murów kościoła ustawiono, wysokie na 9 stóp, 32 figury Aniołów. W dolnej kondygnacji kościoła funkcjonowała kręgielnia.

Dalsze losy budowli:

Pierwsze poważniejsze remonty przeprowadzono w latach 30-tych XX wieku. Jeszcze w 1937 r. wyfugowano mury kościoła i wszystkich pozostałych budynków, a w 1939 r. przeprowadzono reperacje w kopule, na szczytach wież i w fasadzie kościoła. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych przeprowadzono niezbędne prace naprawcze –poprawiono witraże, wyremontowano organy, udoskonalono system ogrzewania, wyremontowano kopułę i zainstalowano jej zewnętrzne oświetlenie, w kościele ustawiono nowe konfesjonały.

W latach 80-tych parafia, na skutek migracji ludności, zaczęła pustoszeć. W 1988 r., podjęto decyzję o zamknięciu kościoła i przeznaczeniu go na sprzedaż lub do rozbiórki. Protesty Polonii spowodowały, że po trzech latach kościół otworzono i przekazano go księżom z Prałatury Opus Dei. Przeprowadzono wówczas generalny remont świątyni. W roku 1998 wymieniono obraz Matki Bożej Częstochowskiej na obraz Matki Bożej z Guadalupe. W dolnej kondygnacji kościoła urządzono kaplicę, w której w dni powszednie odprawiana jest Msza Święta.