Parafia Matki Boskiej Anielskiej

Nazwa własna: Kościół Najświętszej Maryi Panny Anielskiej

Miejscowość: Chicago

Stan: Illinois

Dystrykt: Cook County

Saint Mary of the Angels Church

1850 North Hermitage Avenue

Chicago, Illinois 60622

Tel. 773 278 2644

www.sma-church.org

 

Diecezja: Chicago

Rodzaj świątyni: kościół parafialny

Obrządek: rzymsko-katolicki

Wezwanie:

Najświętszej Maryi Panny Anielskiej

Autor projektu architektonicznego:

Henry Worthmann & J. G. Steinbach

Data erygowania: 1899

Fundator:

parafianie i inni ofiarodawcy.

_5653547
_5653321
_5653414

Fotografie i opisy

_5653336
Architektura
_5653671
Epitafia i tablice pamiątkowe
_5653218 (Kopiowanie)
Sprzęt
_5653610
Wnętrza
_5653203
Wyposażenia
Matki Boskiej Anielskiej Chicago
Plan architektoniczny kościoła
_5653414
Układ prezbiterium
_5653321
Ołtarz
_5653573
Ambona
_5653415
Malowidła
_5653690
Rzeźby
_5653535
Witraże

Historia parafii:

Kościół NMP Anielskiej to jeden z siedmiu polskich kościołów w chicagowskim „Polish Downtown”, w dzielnicy Bucktown, w pobliżu innych polskich kościołów: św. Stanisława Kostki i św. Jadwigi Śląskiej.

Historia tej świątyni sięga końca XIX wieku, kiedy w wyniku przeludnienia parafii św. Stanisława Kostki, konieczne stało się założenie nowej wspólnoty. Wiązało się to również z działaniami skierowanymi przeciwko rozwojowi Kościoła narodowego, którego świątynia sąsiadowała z kościołem św. Jadwigi. W listopadzie 1898 r. ks. Wincenty Barzyński CR proboszcz kościoła św. Stanisława Kostki, zakupił 96 działek w okolicy, gdzie wtedy jeszcze mieszkało wielu Irlandczyków, należących do parafii Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny (parafia założona w 1866 r. przy Wabansa Ave. i Paulina Street). Właściciel ziemi, niejaki Swift mieszkający w Nowym Jorku, zgodził się sprzedać ziemię tylko w całości za 60 tys. dolarów. Połowę gruntu przeznaczono na posesję kościelną, zaś drugą część nieruchomości sprzedano pod budowę domów mieszkalnych. W lutym 1899 r. odbyło się zebranie przyszłych parafian, na którym wybrano komitet parafialny. Pierwszym proboszczem, mianowanym przez ks. Wincentego Barzyńskiego, został ks. Franciszek Gordon. Była to postać wybitna, wyróżniająca się spośród Zmartwychwstańców w Chicago. Ks. Gordon, oprócz tego, że administrował parafią, redagował również „Dziennik Chicagowski” oraz zajmował się kształceniem młodzieży w szkole średniej, prowadzonej przez Zmartwychwstańców, założył też organizację bratniej pomocy Macierz Polska. W roku objęcia parafii – 1899 r., ks. Gordon zbudował pierwszy okazały trzypoziomowy budynek, w którym mieściła się pierwsza świątynia, a także sale szkolne, audytorium, pomieszczenia dla rozmaitych towarzystw, mieszkania dla sióstr nauczycielek i księży. Kościół poświęcono 2 lutego 1900 r. w tym też roku zakupiono 3 dzwony i zbudowano dzwonnicę. Szkołę w parafii prowadziły siostry Zmartwychwstanki od lutego 1900 r. i już wtedy zgłosiło się 435 dzieci. Dom sióstr zbudowano w 1905 r, plebanię w 1912 r. Budowa obecnego kościoła rozpoczęła się w 1912 r. i trwała aż do 1920 r., kiedy to odbyło się jego poświęcenie. Wojna, a co za tym idzie, trudności w pozyskaniu materiałów budowlanych spowodowały, że kościół poświęcony został dopiero w 1920 r. Gdy zakładano parafię w 1899 r., w jej obręb wchodziło ok. 300 rodzin, a po roku było ich już 506. Po dziesięciu latach parafia liczyła już 1200 rodzin i 846 dzieci w szkole, a w 1918 r. – 12 tys. wiernych. W kolejnych latach liczba parafian stale się powiększała. W 1920 r. odnotowano 1623 rodziny. W tym czasie ok. 1200 dzieci pobierało nauki w szkole, a ich nauczaniem zajmowało się ponad 20 sióstr zmartwychwstanek. Parafia przeżywała największy rozkwit w latach od 1920 do 1950 r. W 1921 r. „Marianowo” odwiedził słynny malarz Wojciech Kossak, który uwiecznił na portrecie ks. Franciszka Gordona (obraz znajdował się w zakrystii kościoła, a potem w Gordon High School). W 1923 r. parafia gościła gen. Józefa Hallera. Proboszcz parafii ks. Gordon utrzymywał kontakty również z przedstawicielami cywilnych władz miasta, którzy gościli tu na różnych uroczystościach (na poświęceniu pierwszego kościoła w 1899 r. obecny był burmistrz Chicago Carter Harrison Junior). W 1924 r. proboszcz parafii został odznaczony, przez papieża Piusa XI, medalem „Pro Ecclesia Pontifice”. W latach 30. w obrębie parafii kwitło życie kulturalne. W audytorium szkolnym organizowano zabawy taneczne dla młodzieży. Dużym zainteresowaniem cieszyła się również kręgielnia usytuowana w dolnej części kościoła. Od 1946 r. zaczęto wydawać w parafii biuletyn „Bells of St. Mary”. Do 1950 r. nauczano języka polskiego w szkole. W 1953 r. zbudowano nowy klasztor dla sióstr nazaretanek. W tym czasie w parafii pracowało ok. 20 sióstr zakonnych. Budowa Kennedy Expressway spowodowała wyhamowanie rozwoju działalności parafii, ponieważ zmusiła część wiernych do zmiany miejsca zamieszkania. Szkoła straciła wtedy ok. 1/3 uczniów. W 1958 r. w szkole przy parafii zatrudniono pierwszych świeckich nauczycieli, ale pierwsza świecka dyrektorka zatrudniona była dopiero od 1987 r. W 1980 r. pracowało jeszcze 8 sióstr, wówczas do szkoły uczęszczało ponad 300 dzieci, ostatnia siostra zmartwychwstanka S. Rose Mary Gira nauczała do roku 2008, odeszła na emeryturę w wieku 78 lat. W 2004 r. podjęto próbę wprowadzenia do zajęć szkolnych dodatkowych lekcji języka polskiego. Jednakże, z powodu małej liczby dzieci pochodzenia polskiego, po dwóch latach zmagań, zaniechano realizacji tego projektu. Na uwagę zasługuje prężna i wieloaspektowa działalność społeczna, integrująca środowisko polonijne wokół parafii. Szczególnie lata 60. i 70. obfitowały w tego rodzaju inicjatywy. Duszpasterze parafii podejmowali wysiłki w celu organizacji rozmaitych zajęć wśród młodzieży. Prowadzili, m.in. drużyny sportowe, a także założyli katolicką organizację młodzieży. W 1971 r. zorganizowano Bingo, aby wspomóc szkołę materialnie. Do lat 70. parafia utrzymała polski charakter, który ulegał jednak stopniowej przemianie na skutek napływu ludności hiszpańskojęzycznej, zwłaszcza po 1978 r, gdy zamknięto parafię Zwiastowania NMP. W 1980 r., 70% ze 1100 rodzin stanowili jeszcze Polacy, zaś 30% Latynosi. Sytuacja potem zmieniała się błyskawicznie. Już w 1988 r. na terenie parafii Polaków już prawie nie było. W tym czasie budynki sakralne i pozostałe wymagały gruntownych remontów. Wówczas władze archidiecezji podjęły decyzję o zamknięciu parafii, przeznaczając kościół do likwidacji. Decyzja ta wywołała liczne protesty wśród Polonii, która podjęła wysiłki na rzecz zbiórki pieniędzy, aby wykonać niezbędne prace remontowe infrastruktury parafialnej. Zebrano wówczas ponad milion dolarów. Niezwykła determinacja Polonii w obronie kościoła i zaangażowanie bp. A. Abramowicza i aldermana Pulcińskiego spowodowały, że 1991 r. kościół ponownie otwarto, a duszpasterstwo powierzono duchownym z Opus Dei. Obecnie w niedzielę odbywa się jedna Msza św. w języku polskim, w której uczestniczy ok 100- 200 wiernych przybyłych nawet z odległych przedmieść. W parafii aktywnie działa dobrze rozwinięte duszpasterstwo w języku hiszpańskim. W liturgii zachowano typowo polskie nabożeństwa, jak procesja rezurekcyjna, procesja Bożego Ciała, święcenie pokarmów. Do parafii należy ok. 1600 rodzin, nadal istnieje i działa szkoła parafialna.

Historia budowy:

Historia obecnego kościoła Matki Boskiej Anielskiej zaczęła się 5 sierpnia 1911 r., kiedy abp. James E. Quingley  zatwierdził plany budowy kościoła. 28 sierpnia rozpoczęto kopanie fundamentów, które zostały wykonane przez budowniczego Franciszka Klajdę. W 1913 r. wykończono dolną – podziemną kondygnację kościoła, której koszt wyniósł 26 tys. dolarów, natomiast w 1914 r. zbudowane zostały naziemne mury świątyni. Na tę część inwestycji wydano 21,366.00 dolarów. 2 sierpnia 1914 r. odbyła się uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego przez abpa Quigley’a. W 1915 r. powstała konstrukcja stalowa kopuły, której koszt wyniósł 28 tys. dolarów. Jednak z powodu strajków, nastąpiły trudności z wykończeniem budowli. Wówczas trudno było również zdobyć niezbędne materiały budowlane. Ostatecznie, w maju 1920 r. abp. Quingley poświęcił kościół i tym samym oddał w użytkowanie wiernym. Wymiary bryły budowli imponują do dziś rozmachem, wynoszą 230 na 125 stóp, 105 stóp wysokość środkowej nawy, wysokość w kopule 150 stóp, wieże natomiast mają po 70 stóp wysokości każda. Budynek jest, ogniotrwały, zbudowany z kamienia, betonu, terrakoty, stali, miedzi i ciemnobrunatnej cegły. Wewnątrz zainstalowano 2 tysiące miejsc siedzących. Koszt inwestycji wyniósł w sumie 400 tys. dolarów. W roku poświęcenia świątyni brakowało wielu elementów wyposażenia, które stopniowo uzupełniano. W 1921 r. towarzystwa parafialne ufundowały dwa boczne ołtarze: Matki Bożej Częstochowskiej i Matki Bożej Różańcowej. Nadto, w tym samym roku zamontowano organy z W. Kimball Company za 23,750.00 dolarów. W roku 1922 zainstalowano witraże w oknach, przedstawiające stacje Drogi Krzyżowej i wykonano kolejne prace adaptacyjne, związane z montażem centralnego ogrzewania oraz zakupiono mikrofon na ambonę. W 1924 r. z datków urządzono kolejne ołtarze: Matki Bożej Anielskiej i św. Anny. Polichromię wnętrza wykonał artysta John Mallin dopiero w 1948 r. Na zwieńczeniu murów kościoła ustawiono 32 figury Aniołów o wysokości 9 stóp. W dolnej kondygnacji kościoła była usytuowana kręgielnia.

Dalsze losy budowli:

Pierwsze poważniejsze remonty przeprowadzono w latach 30. XX w. Jeszcze w 1937 r. wyfugowano mury kościoła i wszystkich pozostałych budynków, a w 1939 r. przeprowadzono reperacje w kopule, na szczytach wież i w fasadzie kościoła. W latach 60. i 70. przeprowadzono niezbędne prace naprawcze: naprawiono witraże, organy, system ogrzewania, wykonano niezbędne prace naprawcze w kopule kościoła i zainstalowano zewnętrzne oświetlenie kopuły, w kościele ustawiono nowe konfesjonały. W latach 80. w budynku kościoła konieczny był generalny remont. W tym czasie parafia opustoszała na skutek migracji ludności polskiej, w związku z czym, w 1988 r., podjęto decyzję o zamknięciu kościoła i przeznaczeniu budynku na sprzedaż lub do rozbiórki. Silne protesty Polonii spowodowały, że po trzech latach w 1991 r. kościół otwarto i duszpasterstwo objęli księża z Prałatury Opus Dei. Wtedy przeprowadzono generalny remont świątyni, zarówno bryły kościoła, jak i wnętrza. W ramach nowej dekoracji wnętrza, w 1998 r. wymieniono obraz Matki Bożej Częstochowskiej na obraz Matki Bożej z Guadelupe. Generalne remonty przeprowadzono też w dolnej kondygnacji, urządzając tam kaplicę, w której odprawiana jest msza św. w dni powszednie.